Op 1 oktober 2026 heeft het kabinet het wetsvoorstel voor de Zelfstandigenwet in internetconsultatie gebracht. Met de wet wil het kabinet vooraf duidelijk maken wanneer iemand als zelfstandige kan werken. Tot en met 29 oktober 2026 kan iedereen op het voorstel reageren.
Waarom nieuwe regels?
Of iemand als zelfstandige of als werknemer werkt, hangt nu niet alleen af van wat er in de overeenkomst staat. Ook de manier waarop de samenwerking in de praktijk verloopt, weegt mee. Een contract met de titel “overeenkomst van opdracht” biedt daarom geen zekerheid. Die onduidelijkheid maakt organisaties soms terughoudend bij het inhuren van zzp’ers. Zzp’ers lopen daardoor opdrachten mis.
Wat houdt het voorstel in?
Het wetsvoorstel kent twee toetsen:
- De zelfstandigentoets kijkt naar de zelfstandige zelf. Gedacht wordt aan een inschrijving bij de KvK, een btw-nummer, een aparte zakelijke rekening en ten minste drie opdrachtgevers in het lopende en het voorgaande kalenderjaar. Daarnaast moet de zelfstandige jaarlijks een minimumbedrag besteden aan voorzieningen zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioenopbouw en een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. Hoe hoog dat bedrag wordt, is nog niet bekend.
- De werkrelatietoets kijkt naar de samenwerking met de opdrachtgever.
Wie aan beide toetsen voldoet, valt in een zogenoemde “veilige haven”. De Zelfstandigenwet verandert het fiscale ondernemersbegrip niet. Het gaat hier om de vraag of er sprake is van een arbeidsrelatie, niet om de vraag of iemand voor de inkomstenbelasting ondernemer is.
Het gaat om een voorstel. De inhoud kan tijdens de verdere behandeling nog wijzigen. Het kabinet streeft naar invoering op 1 januari 2028, mits de wet uitvoerbaar is. Tot die tijd gelden de bestaande regels en de rechtspraak.
Wat kunnen opdrachtgevers nu al doen?
Het is verstandig om nu al te bekijken hoe de samenwerking met zelfstandigen feitelijk is ingericht. Bijvoorbeeld:
- Kan de zelfstandige het werk op eigen wijze uitvoeren?
- Wie bepaalt de werktijden, de werkwijze en de dagelijkse aansturing?
- Hoe worden opdrachten verstrekt en beoordeeld?
- Komt de praktijk overeen met wat op papier is afgesproken?
- Zijn de rollen en verantwoordelijkheden van beide partijen duidelijk?
Deze vragen helpen bij het beoordelen van de samenwerking. Het is geen afvinklijst die de juridische kwalificatie vastlegt.
En voor zzp'ers?
Kijk niet alleen naar het contract, maar ook naar hoe de opdracht in de praktijk loopt en wat de opdrachtgever van u verwacht. Gezien het voorstel is het zinvol om nu al na te gaan hoeveel opdrachtgevers u heeft en hoe u bent verzekerd tegen ondernemersrisico’s.
Tot slot
De Zelfstandigenwet is een ontwikkeling om te volgen, maar zal niet alle onzekerheid wegnemen. De feitelijke omstandigheden blijven bepalend bij de beoordeling van een arbeidsrelatie, nu en straks.